احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

347

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

قسط استمهال ماه آوريل را وزارت ماليه دريافت و تقسيمات آن مطابق ماه گذشته به عمل آمد . قبل از ظهر روز گذشته در منزل شاهزاده وزير امور خارجه مجلس ترحيم منعقد بود سپهسالار رئيس الوزرا و طبقات مختلفه شهر حضور داشتند و شاهزاده ناصر الدين ميرزا ختم را برچيد . يكشنبه 6 جمادى الاخر 1334 - نهم آوريل شاهزادهء نصرة السلطنه فرمانفرماى فارس كه هنوز در اصفهان اقامت دارد تلگراف ذيل را امروز به رئيس الوزراء مخابره كرد : ديروز كه نوزدهم برج حمل بود از چهار ساعت بغروب مانده الى سه ساعت از شب گذشته در تلگرافخانه با شيراز مشغول مذاكره و دستور العمل حضورى بودم در تلگرافخانه شيراز هم كليه اعيان و اشراف و علماء و تجار و صاحب‌منصبان مطيع امنيه حاضر بودند بهر دسته جداگانه دستور العمل داده و احكام تلگرافى صادر شد عطاء الدوله را موقتا رئيس نظميه و خبير الدوله را مسئول امور تلگرافخانه و فتح الملك را مسئول امور امنيه نموده آقاى سردار عشاير هم در فيروزآباد است آقاى قوام الملك در لار است كار فارس با حسن وجوه خاتمه پيدا كرده است چند فقره تلگراف كه اخيرا كرده‌ام نظر باينكه بعضى احكام در خصوص گرفتارى و توقيف مقصرين انقلاب شيراز داده شده است هرگاه از شيراز تلگرافى به حضرت اشرف رسيده قدغن فرمايند بتوسط بنده جوابى گفته شود كه از مقررات و اوامر اولياى دولت مطلع و مسبوق باشم مقصرين را هم چه در شيراز و چه در آباده سفارش كرده‌ام محفوظا نگاهدارى نمايند تا خود من وارد شوم به قوام الملك تلگراف كردم كه كار فارس خاتمه پيدا كرده است خودش به شهر بيايد قونسول انگليس هم محترما وارد شهر خواهند شد و دستور العمل لازم داده شده است . نصرة السلطنه ترجمه از روزنامهء روسى طهران 27 مارس - سفارت امپراطورى روس مقيم دربار طهران در 14 شهر جارى كتبا بوزارت امور خارجه اطلاع داده است كه براى اجراى ارادهء همايونى اعليحضرت شاه بنا بر پيشنهاد سفارت امپراطورى و فرمانده كردارمه اعزاميه ايران والاحضرت كراندوك نيكلاى نيكلايويچ بمناسبت سال جديد و نوروز ايران امر به استخلاص اسرا كه تاكنون در تمام جنگهاى ايران گرفته شده و آلت دست دشمنان ما آلمانها و تركها بوده‌اند نمودند . اقدامات خيرخواهانه كه تاكنون از طرف فرمانده كل فرونت قفقاز به عمل آمده است مراتب دوستى و صميميت حكومت روس را با دولت ايران به خوبى ثابت كرده مدلل مىدارد كه تا چه اندازه كابينه حاضر سپهسالار اعظم مورد حسن ظن و اعتماد حكومت امپراطورى واقع شده است عده اسرائيكه از طرف مقامات عاليه حكم به استخلاص آنان صادر شده متجاوز از پانصد نفر است بيشتر آنها را در جنگهاى سلطان بولاغ و اسدآباد و رباطكريم و كنكاور و بيجار و بروجرد اسير كرده‌اند . استخلاص اسراى ايرانى پس از انتشارات و اشتهارات بىماخذ و اساس دشمنان ما تأثيرات عميقى در تمام طبقات ملت ايران بخشيد . روسكويه اسلوو دوشنبه 7 جمادى الاخره - دهم آوريل ابلاغيه وزارت داخله : نظر باينكه در واقعات اخير هفت نفر از صاحبمنصبان سوئدى مفصلة الاسامى ذيل ماژر دماره - ماژر چلسترم - ماژر پوسه - كاپيتان ارتنگران - كاپيتان انگمان - كاپيتان سن‌سن - كاپيتان فليوس - باقدامات خودسرانه و تمردآميز تشبث و نسبت به دولت عليه عصيان ورزيده‌اند وزارت داخله براى اطلاع قاطبه ايرانيان زحمت اظهار ميدهد كه اولياى دولت عليه كليه امتيازات صاحبمنصبان مزبور را سلب كرده و مشار اليهم داراى هيچ‌گونه نشان و امتيازى از طرف دولت نمىباشند . سپهسالار اعظم چهارشنبه 9 جمادى الاخره 1334 - دوازدهم آوريل امير بهادر جنگ وارد طهران شده و امروز در هيئت وزراء به ملاقات سپهسالار رئيس الوزراء رفت . امير بهادر از مستبدين معروف است كه از ابتدا با نهضت آزادىخواهى علنا مخالفت ورزيده و در استبداد صغير بزرگترين سردار مقرب درگاه محمد عليشاه بشمار ميرفت و در نتيجهء پيروزى مشروطه‌طلبان از ايران تبعيد گرديد ، شهامت و ثبات عقيده و وفادارى او مورد تصديق معاندينش نيز بود . تلگراف ذيل از شيراز راجع بقتل صاحب‌منصبان ژاندارمرى رسيده : على قلى خان ياور كه چند روز پيدا نبود در روز جمعه نزديك دروازه شهر نعش او و غلام رضا خان سلطان پسر عمويش را در علفها پيدا كرده‌اند كه هردو نفر با لباس بلند شيرازى ملبس بوده و بسر هريك از آنها يك گلوله